Son Sayı
Sayı: 117 Bahar 2026
Editörden
Özbekistan Dosyası Duyurusu
Saygıdeğer okurlar,
bilig’in yeni sayısını size sunarken, Özbekistan dosyası hazırlıkları ile ilgili çağrımızı size duyurmak istiyoruz.
2026 yılında Türk devletleri bağımsızlıklarının 35. yıl dönümünü kutlamaktadırlar. 35 yıllık bağımsızlık dönemi neticesinde Türk devletleri bağımsızlıklarını ve egemenliklerini sağlamlaştırıp, ulusal bütünlüklerini ve toplumsal refahlarını artırmak suretiyle uluslararası toplumun saygın birer üyeleri hâline gelmişlerdir. Bu süreçte Türk devletleri aralarında bölgesel bir iş birliği başlatarak bunu Türk dünyası bütünleşmesine dönüştürmeyi de başarmışlardır. Bu münasebetle bilig Yayın Kurulu olarak Kazakistan dosyasının ardından Özbekistan’ın bağımsızlığının 35. yıl dönümü münasebetiyle Doç. Dr. Feruza Djumaniyazova editörlüğünde “Özbekistan Dosyası” hazırlamayı kararlaştırdık.
Bu dosya kapsamında; kültürel miras, sosyoloji, tarih, edebiyat, iktisat, uluslararası ilişkiler ve eğitim başta olmak üzere sosyal bilimlerin tüm disiplinlerinden Özbekistan odaklı özgün makaleler yayınlamayı hedeflemekteyiz. Özbekistan’ın kalkınma sürecini, uluslararası iş birliklerini, tarihî ve kültürel zenginliklerini, Türk dünyası bütünleşmesi açısından önemini konu alan makaleler öncelikli olarak değerlendirilecektir.
Gönderilecek çalışmaların; yerel veriyi küresel literatürle harmanlaması, eleştirel bir bakış açısı sunması ve pratik çözüm önerileri barındırmasını; uluslararası okuyucu kitlesine hitap eden, özgün saha araştırması veya teorik derinliği olan makaleler olmasını bekliyoruz.
Makale Gönderimi
Özbekistan dosyası için hazırlanan çalışmaların, bilig Yayın İlkeleri’ne uygun olarak hazırlanması ve dergi yönetim sistemi üzerinden sunulması gerekmektedir. Yazarların, çalışmalarını sisteme yüklemeden önce yazım kurallarını ve yazar yönergelerini bilig.yesevi.edu.tr adresinden incelemeleri önemle rica olunur.
Seçim Kriterleri ve Hakem Süreci
Yayın Kurulu, bilig Makale Yönetim Sistemi üzerinden gönderilen çalışmaları akademik nitelik, özgün değer ve dosya temasına uygunluk kriterleri çerçevesinde ön değerlendirmeye tabi tutacaktır. Ön inceleme sonucunda uygun bulunan çalışmalar, dergi işleyişine bağlı olarak çift kör hakem (double-blind peer review) sürecine alınacak ve hakem değerlendirmeleri olumlu sonuçlanan çalışmalar dosyada yer bulacaktır.
Önemli Tarihler
-
Tam metin gönderimi için son tarih: 15 Eylül 2026
-
Sayının yayımlanması: 2027
Prof. Dr. Fırat PURTAŞ
Editör
Tursynkhan Zakonuly Kaiyrken & Abdulvahap Kara
Xuan Zang’ın Seyahat Notlarında Batı Göktürk Kağanı Tong Yabgu’nun Devlet Adamı PortresiBu makale, Xuan Zang’ın Batı Göktürk Kağanlığına yaptığı ziyareti inceleyerek, kağanlığın 7. yüzyılda Doğu ile Batı arasındaki kültürel ve manevi ilişkilerdeki rolünü ele almaktadır. Kaynaklardan elde edilen bilgiler ışığında makalenin amacı, Batı Göktürk Kağanlığının ve özellikle de Kağan Tong Yabgu’nun Xuan Zang’ın yolculuğundaki rolünü ve önemini vurgulamaktır. Bu bağlamda, Xuan Zang’ın Batı Göktürk Kağanlığının siyasi merkezi olan Çu ve Talas bölgelerinden geçerek izlediği güzergâhın önemi ve bu durumun onun yolculuğuna olan etkisi ele alınmaktadır. Ayrıca, Xuan Zang’ın Tong Yabgu Kağan ile olan etkileşimi, kağanın ona sağladığı destek ve bu desteğin Xuan Zang’ın yolculuğuna olan katkısı ortaya konmaktadır. Makalede bununla birlikte Xuan Zang’ın seyahatnamesinin ışığında Batı Göktürk kağanı Tong Yabgu’nun devlet yönetimi ve kişisel özellikleri tespit edilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Xuan Zang, Batı Göktürk Kağanlığı, Tong Yabgu, Budizm, İpek Yolu.
DOI : https://doi.org/10.12995/bilig.8298 [HTML]
Toplumdilbilim Açısından Günümüzde İran’da Azerbaycan Türkçesinin Görünümüİran çeşitli Türk dillerine ev sahipliği yapmaktadır. Bunların en fazla konuşura sahip olanı bu makalede, toplumdilbilim açısından ele alacağımız Azerbaycan Türkçesidir. Makalenin amacı, Azerbaycan Türkçesinin güncel görünümünü iki dillilik, dil politikası, dilin toplumsal işlevleri, dile karşı konuşurlarının tutumu ve dilin formel eğitimi açısından ortaya koymaktır. İran’da Azerbaycan Türkçesi toplumdilbilim çerçevesinde inceleyen nitelikli çalışmalar daha önce yapılmıştır. Ancak toplumdilbilim açısından bakınca eski tarihli sayılır. Aradan geçen zamanda artan iletişim kanallarının yarattığı değişim/dönüşüm konuya güncel bir bakışı gerekli kılmaktadır. Yeni iletişim kanalları Azerbaycan Türkçesine yeni işlev alanları açmıştır. İran’daki Türk dilleri arasında Azerbaycan Türkçesinin seçilmesi, konuşur sayısı fazla olduğu için sosyokültürel açıdan diğer Türk dillerine göre daha görünür olmasıdır. Çalışmanın sonuç bölümünde bulgular ışığında Azerbaycan Türkçesinin güncel görünümüne dair yorumlarda bulunulmuştur. Azerbaycan Türkçesinin işlevlerinin İran’da genişlediği ve konuşurların ana/birinci dile olan eğiliminin arttığı sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: İran, Azerbaycan Türkleri, toplumdilbilim, Azerbaycan Türkçesi, iletişim dili.
DOI : https://doi.org/10.12995/bilig.8501 [HTML]
Influence of Turkic North Pole Star Tradition on Chinese CultureConsidered as the rotation axis of the northern celestial hemisphere, north pole star was called altun qazŋuq “gold stake” in OT (Old Turkic). The article finds that Turkic north pole star tradition exerted its influence on Chinese culture twice. At the first time, the Chinese transcribed OT qazŋuq into gōzhèn (勾陳) in the Warring States period. And at the second time, the transmission took place in the Qing dynasty, when the government tried to confirm that the huge rock called altan γadasu in Mongolian was the origin of the Yellow River, the Mongolian translation of OT altun qazŋuq was translated into “gold north pole star” (黃金北極星).
Keywords: North pole star, Turkic-Chinese transcription, astronomy, qazŋuq, Yellow River.
DOI : https://doi.org/10.12995/bilig.8108 [HTML]
Determinants of Carbon Dioxide Emissions in the Organization of Turkic States: An Environmental Sustainability PerspectiveThe ongoing climate crisis is one of the most severe threats to ecological, economic, and social development, affecting millions worldwide. Reducing greenhouse gas emissions is essential to limit the effects of the global climate crisis. This study aims to assess environmental sustainability by analyzing the impact of key determinants of carbon dioxide (CO₂) emissions in Azerbaijan, Kyrgyzstan, Kazakhstan, Uzbekistan, and Türkiye, the member states of the Organization of Turkic States. According to the results of the autoregressive distributed lag bounds test (ARDL), based on data covering the period 1997–2019, economic growth, energy use in agricultural productivity, and industrialization increase CO₂ emissions, whereas forest area reduces CO₂ emissions in the long run. The findings were evaluated for the aforementioned countries, and corresponding policy implications were presented.
Keywords: Organization of Turkic States, carbon dioxide emission, environment, renewable energy, sustainability.
DOI : https://doi.org/10.12995/bilig.7368 [HTML]
Turkish Single-Mother Families in Germany: Support Systems and Acculturation OrientationsTurkish diaspora families in Europe maintain strong family structures and intergenerational ties, which facilitate the transmission of cultural values to future generations. However, they are not immune to the broader transformations and challenges reshaping family life worldwide. This study aims to examine the impact of family transformation on the Turkish diaspora in Germany, with a particular focus on single-mother households. Based on qualitative interviews with fifteen Turkish immigrant women who became single parents due to divorce, the study identifies the key challenges and needs of these families and analyzes the support systems they engage with to address them. Findings show that single mothers primarily require guidance, housing, and educational support for their children. They initially rely on immediate social networks and later on Turkish community networks and associations, yet this process often produces feelings of exclusion and unmet expectations. In contrast, German institutions and society are evaluated more positively due to their respect for individual boundaries and the support they provide. These experiences play an important role in shaping women’s acculturation orientations in child-rearing practices.
Keywords: Turkish diaspora, Germany, immigrant women, single-mother family, acculturation orientations.
DOI : https://doi.org/10.12995/bilig.8363 [HTML]
Geç Antik Çağ Müverrihlerinin Karadeniz’in Kuzey ve Kuzeydoğusundaki Arazi Kullanımı Üzerine VerileriÇalışma, IV.-VI. yüzyıllar ait Yunanca ve Latince kaynaklar aracılığıyla Azak-Kırım bölgeleri ile Don-Dinyeper nehirlerinin aşağı mecralarındaki siyasal hareketliliği ve bu hareketliliğe bağlı olarak gelişen arazi kullanımını gözlemlemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, amaca yönelik iki soru çerçevesinde geliştirilmiştir: İlk olarak söz konusu Yunanca ve Latince kaynakların özgün bir içerik sunup sunmadıkları konusunu sorgulamak. İkinci olarak da araştırmanın mekânsal çerçevesinde yer alan bölgenin Avrasya Bozkırları tanımlanması içinde hayvancılık merkezli bir kültüre ev sahipliği yaptığı yaklaşımını kaynaklarla uyumluluk bakımından sorgulamak. Söz konusu kaynakları eleştirel bir bakış açısıyla analiz ederek, bölge sakinlerinin arazi kullanım pratikleri ve yaşam tarzları hakkında kayıtlarda yer alan bilgileri karşılaştırmalı olarak değerlendirmenin mevcut bilgilerimize yeni katkılar sağlama potansiyeline sahip olup olmadığını sorgulamaktır. Söz konusu tarihî kaynaklar bölgedeki tarımsal potansiyelin ve tarımsal faaliyetlerin hayvancılığın önüne geçtiğine dair işaretler taşımaktadır. Diğer yandan çalışma sonuçları aynı coğrafyada ve aynı zamanda yaşamış toplumların mevcut literatürdeki tanımlanma biçimini sorgulamaya açmakta, Hun ve diğer Türk toplulukları için kullanılan "bozkır halkları" ve "göçebe halklar" kavramsallaştırmasının tarihsel verilerle uyum sorununa işaret etmeye çalışmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Geç Roma tarihçileri, arazi kullanımı, tarım, hayvancılık, Kırım, Azak, Dinyeper, Don.
DOI : https://doi.org/10.12995/bilig.8271 [HTML]
Bir Nazire Meselesi: Şeyhî ve Nesîmî’nin “Yok” Redifli Gazellerinin Zemin ŞiiriKlasik Türk edebiyatında bir şairin etki gücünün göstergelerinden biri nazirelerdir. Bir şairin kaç zemin şiiri olduğu ya da kaç şair tarafından tanzir edildiği o şairin edebî etkisini ortaya koyar. Söz konusu edebî etkile(n)me bir nazire unsuru olan kafiye ve redif benzerliği ile tespit ve takip edilebilir. Şimdiye kadarki çalışmalarda Nesimî ve Şeyhî’nin “yok” redifli şiirleri üzerinden böyle bir değerlendirme yapılmıştır. Bu çalışmada ise, “yok” redifli şiirlerin zemin şiirinin hangisi olduğu konusu, Nesimî ve Şeyhî ile aynı zaman diliminde yaşayan Ahmedî’nin de aynı redifle yazılmış şiiri dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Bunun için 14 ve 15. yüzyıl şairlerinin divanları taranarak “yok” redifli şiirler derlenmiş, nazire unsurlarının yanı sıra tarihsel ve sosyal veriler de değerlendirilerek zemin şiir olabilme nitelikleri bakımından irdelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Nazire, redif, zemin şiir, Ahmedî, Nesimî, Şeyhî.
DOI : https://doi.org/10.12995/bilig.8419 [HTML]
