ÖZET
Çalışma, IV.-VI. yüzyıllar ait Yunanca ve Latince kaynaklar aracılığıyla Azak-Kırım bölgeleri ile Don-Dinyeper nehirlerinin aşağı mecralarındaki siyasal hareketliliği ve bu hareketliliğe bağlı olarak gelişen arazi kullanımını gözlemlemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, amaca yönelik iki soru çerçevesinde geliştirilmiştir: İlk olarak söz konusu Yunanca ve Latince kaynakların özgün bir içerik sunup sunmadıkları konusunu sorgulamak. İkinci olarak da araştırmanın mekânsal çerçevesinde yer alan bölgenin Avrasya Bozkırları tanımlanması içinde hayvancılık merkezli bir kültüre ev sahipliği yaptığı yaklaşımını kaynaklarla uyumluluk bakımından sorgulamak. Söz konusu kaynakları eleştirel bir bakış açısıyla analiz ederek, bölge sakinlerinin arazi kullanım pratikleri ve yaşam tarzları hakkında kayıtlarda yer alan bilgileri karşılaştırmalı olarak değerlendirmenin mevcut bilgilerimize yeni katkılar sağlama potansiyeline sahip olup olmadığını sorgulamaktır. Söz konusu tarihî kaynaklar bölgedeki tarımsal potansiyelin ve tarımsal faaliyetlerin hayvancılığın önüne geçtiğine dair işaretler taşımaktadır. Diğer yandan çalışma sonuçları aynı coğrafyada ve aynı zamanda yaşamış toplumların mevcut literatürdeki tanımlanma biçimini sorgulamaya açmakta, Hun ve diğer Türk toplulukları için kullanılan "bozkır halkları" ve "göçebe halklar" kavramsallaştırmasının tarihsel verilerle uyum sorununa işaret etmeye çalışmaktadır.
ABSTRACT
The study aims to observe land use in the Azov-Crimea region and the lower courses of the Don-Dnieper rivers during the IVth-VIth centuries through Greek and Latin historiographical data. The study is guided by two problems. First, it questions the notion that Greek and Latin sources from this period lack original historical value. Second, it questions the prevailing view that the region, as part of the Eurasian Steppes, was primarily characterized by a culture centered on animal husbandry. By critically analyzing these sources, the study evaluates their potential to provide insights into the land use practices and lifestyles of the region’s inhabitants. These historiographical data indicate that the agricultural potential and agricultural activity of the region overtook animal husbandry. On the other hand, the study’s findings question how societies that lived in the same region and at the same time are defined in the modern literature, and seek to point to the problem of compatibility with historical data in the conceptualization of the Huns and other Turkic communities as "steppe peoples" and "nomadic peoples".
ANAHTAR KELİMELER: Geç Roma tarihçileri, arazi kullanımı, tarım, hayvancılık, Kırım, Azak, Dinyeper, Don.
KEYWORDS: Late Roman historians, land use, agriculture, animal husbandry, Crimea, Azov, Dnieper, Don.