ÖZET
Bu çalışmada, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) üyesi olan Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkiye’nin demiryolu ve havayolu yük taşımacılığı ile iktisadi büyüme arasındaki karşılıklı etkileşimler incelenmektedir. 2007-2020 dönemi verileri kullanılarak, bu etkileşimlerin varlığını incelemek amacıyla panel bootstrap nedensellik testi uygulanmaktadır. Test sonuçlarına göre, Özbekistan’da demiryolu yük taşımacılığı ile iktisadi büyüme arasında pozitif ve çift yönlü bir nedensellik ilişkisi tespit edilmektedir; Kırgızistan’da ise demiryolu yük taşımacılığından iktisadi büyümeye doğru pozitif ve tek yönlü bir nedensellik ilişkisi saptanmaktadır. Buna karşın, Azerbaycan, Kazakistan ve Türkiye için demiryolu yük taşımacılığı ile iktisadi büyüme arasında anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır. Havayolu yük taşımacılığı ile iktisadi büyüme
arasındaki nedensellik ilişkisini incelemek amacıyla kurulan modellerin test sonuçlarına göre, yalnızca Türkiye’de havayolu yük taşımacılığı ile iktisadi büyüme arasında pozitif ve çift yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunmaktadır.
Bu sonuç, TDT üyesi beş ülke arasında yalnızca Türkiye’de havayolu yük taşımacılığının iktisadi büyümeye, iktisadi büyümenin de havayolu yük taşımacılığına olumlu katkı sağladığını göstermektedir.
ABSTRACT
In this study, the reciprocal interactions between railway and air freight transportation and economic growth in the member countries of the Organization of Turkic States (OTS), namely Azerbaijan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzbekistan, and Türkiye, are examined. Data from the 2007-2020 period are utilized to analyze the existence of these interactions, employing the panel bootstrap causality test. According to the test results, a positive and bidirectional causality relationship was detected between railway freight transportation and economic growth in Uzbekistan, and a positive and unidirectional causality relationship from railway freight transportation to economic growth in Kyrgyzstan. No significant relationship could be detected between rail freight transportation and economic growth for Azerbaijan, Kazakhstan and Türkiye. The test results of the models established to determine the causality relationship between air freight transportation and economic growth indicate the existence of a positive and bidirectional causality relationship between air freight transportation and economic growth only in Türkiye. This result shows that among the 5 countries in OTS only in Türkiye, air freight transportation has a positive contribution to economic growth, and economic growth has a positive contribution to air freight transportation.
ANAHTAR KELİMELER: Türk Devletleri Teşkilatı, iktisadi büyüme, demiryolu taşımacılığı, havayolu taşımacılığı, ulaştırma altyapısı.
KEYWORDS: Organization of Turkic States, economic growth, railway transportation, air freight transportation, transportation ınfrastructure.