ÖZET
Kubilay Kağan dönemi Çin coğrafyasında iktisadi alanda yenilikçi uygulamaların benimsendiği kâğıt paranın devlet politikası hâline geldiği bir süreç olarak bilinmektedir. Çin coğrafyasında hüküm süren hanedanlar kâğıt para kullanımını bölgesel çerçevede sınırlarken Kubilay Kağan ise ülkenin genelinde kullanımını zorunlu hâle getirerek kâğıt parayı merkezî bir ödeme aracı hâline dönüştürmüştür. Para değişim merkezleri kurmak suretiyle de madenî paraların ülke dışına çıkışını yasaklamış madenî zenginliklerin sınırlar içerisinde kalmasını sağlamıştır. İzlediği bu politika sayesinde hem para arzını kontrol altında tutmuş hem de merkezî otoritenin meşruiyetini güçlendirilmiştir. Vergi tahsilatı, hediye ve maaş ödemelerinde yaygın bir şekilde kullanılan kâğıt para hanedanın finans sisteminin temel unsurlarından biri hâline gelmiştir. Kâğıt paraya dair etkileşim, gelişim ve dönüşümler Çin ve Uygur yazılarında belirgin olarak yer almakta olup çalışma; bu çerçevede ele alınacaktır.
ABSTRACT
The period of Kublai Khan is known as when innovative economic practices were adopted in China, and the use of paper money was turned into a state policy. While previous dynasties ruling the Chinese lands had limited paper money to regional contexts, Kublai Khan made it compulsory across the country and turned paper money into a centralised means of payment. By establishing exchange offices, he also prohibited the outflow of metal coins from the government and ensured that the precious metals remained within the borders. Through this policy, he could keep the money supply under control and reinforce the legitimacy of the central authority. Widely used in tax collection, gift giving, and salaries, paper money became one of the essential elements of the dynasty’s financial system. Interactions, developments and transformations related to paper money are evident in Chinese and Uyghur written sources and this study examines the subject within this framework.
ANAHTAR KELİMELER: Kâğıt para, Çin Kaynakları, Yuan Hanedanı, değişim bürosu, madenî para.
KEYWORDS: Paper money, Chinese Sources, Yuan Dynasty, exchange offices, coinage.