ÖZET
Bu çalışma, Malazgirt Savaş Alanının Tespiti, Tarihi ve Arkeolojik Yüzey Araştırması kapsamında; 2022-2024 yılları arasında Malazgirt/Afşin’de gerçekleştirilen kazılarda ortaya çıkarılan iskeletlerin analizini, elde edilen bulguları ve bunların önceki antropolojik çalışmalarla mukayesesini içermektedir. Yapılan kazılarda ulaşılan 51 mezarın, İslami gömü geleneklerine uygun olduğu belirlenmiştir. Mezarların, radyokarbon yöntemiyle MS 11. ve 12. yüzyıllara tarihlendiği anlaşılmıştır. Ayrıca cinsiyet, boy, travma/yaralanma ve biyolojik uzaklık analizleri yapılmış; özellikle travmalar bağlamında gruplar arası çatışma ve şiddet izlerine rastlanmış, erkeklerde kasıtlı şiddetle doğrudan ilişkili ölüm zamanı çevresinde gerçekleşen keskin uçlu alet yaralanmaları ve dirsek kemiklerinde savunma kırıkları tespit edilmiştir. Bireylerin kafatası ve postkraniyal kemiklerinde rastlanılan travmaların sıklığı da dikkat çekicidir. Malazgirt Savaşı’nın insan kayıplarını mercek altına alan bu çalışma; bireylerin ölüm nedenlerine, geçirdikleri fiziksel travmalara ve bölgedeki ölü gömme pratiklerine sahadan elde edilen somut verilerle ilk kez ışık tutmaktadır.
ABSTRACT
This study, within the scope of the Identification, History, and Archaeological Survey of the Manzikert Battlefield, comprises the analysis of the skeletons unearthed in the excavations carried out in Malazgirt/Afşin between 2022 and 2024, the findings obtained, and their comparison with previous anthropological studies. The 51 graves uncovered in the excavations were determined to conform to Islamic burial traditions. It was ascertained by the radiocarbon method that the graves date to the 11th and 12th centuries CE. In addition, analyses of sex, stature, trauma/injury, and biological distance were conducted; in particular, in the context of the traumas, traces of inter-group conflict and violence were encountered, and among males, sharpforce injuries directly associated with intentional violence and occurring around the time of death, as well as defensive fractures on the ulna bones, were identified. The frequency of the traumas encountered on the individuals’ cranial and postcranial bones is also striking. Bringing the human losses of the Battle of Manzikert into focus, this study sheds light for the first time, with concrete data obtained from the field, on the individuals’ causes of death, the physical traumas they sustained, and the burial practices in the region.
ANAHTAR KELİMELER: Büyük Selçuklu, Bizans, Malazgirt Savaşı, çatışma arkeolojisi, biyoarkeoloji.
KEYWORDS: The Great Seljuk, Byzantine, Battle of Manzikert, conflict archaeology, bioarchaeology.