ÖZET
Orta Çağ diplomasisi henüz gelişme aşamasındaydı ve devletler etkileşimleri için ileri düzey araçlar kullanıyordu. Anlaşmalar, arabuluculuk, evlilik ittifakları ve iş birliği gibi diplomatik yöntemler, Orta Çağ›a özgü özel niteliklere sahipti ve ülkenin uluslararası arenadaki rolünü ve konumunu gösteriyordu. Anlatıları karşılaştırmalı olarak analiz ederek ve ele alarak, başlangıçta benzer devlet yapısına, kültürel ve ekonomik geleneklere ve dine sahip olan, ancak karşılıklı etkileşim dönemlerinde evrim geçiren Karahanlılar ve Selçukluların devletler arası ilişkilerinden bazı örnekler sunduk. Çalışma, devletler tarafından kullanılan diplomatik yöntem ve araçların bir ülkenin iç gelişmişlik düzeyini yansıttığı ve uygulanan adımların etkinliğini etkilediği sonucuna varmaktadır. Bu, Türk dünyasında devletler arası ilişkilerin bölgesel aşamasının tüm resmini yeniden yapılandırma fırsatı sunmaktadır.
ABSTRACT
Diplomacy was in its formative stages during the Middle Ages, and states used advanced diplomatic tools in their interactions. Diplomatic methods such as treaties, mediation, marriage alliances, and cooperation offered distinct advantages and reflected the role and position of a country in the international arena. Analyzing the interstate relations of the Qarakhanids and Saljuqs, we found that they initially had similar state structures, cultural and economic traditions, and religion, but evolved in different directions as a result of their interactions. This article argues that the diplomatic methods and tools used by a state reflect its level of internal development and affect the effectiveness of its actions. Moreover, the article offers a new holistic perspective on interstate relations in the Turkic world.
ANAHTAR KELİMELER: Karahanlı, Selçuklu, Orta Çağ diplomasisi, devletler arası ilişkiler, diplomatik yöntemler.
KEYWORDS: Qarakhanids, Saljuqs, medieval diplomacy, interstate relations, diplomatic methods.